niezależna
organizacja
konsumencka

6 HERBATEK RUMIANKOWYCH W TEŚCIE: Myślisz, że rumianek z apteki to gwarancja czystości? Nasz test sześciu popularnych herbatek rumiankowych pokazał coś zupełnie odwrotnego. Sprawdź, które marki ziołowych herbat z rumianku były czyste, a które zaskoczyły pozostałościami pestycydów!

Kiedy boli brzuch, nie możemy zasnąć albo chcemy się wyciszyć, sięgamy po rumianek. Od wieków uznawany za roślinę o cudownych właściwościach, dziś wciąż gości w niemal każdej kuchennej szafce. Wielu rodziców podaje go nawet niemowlętom, a jeszcze częściej stosuje zewnętrznie – do przemywania skóry. Nic dziwnego, że rumianek jest jedną z najczęściej kupowanych herbatek ziołowych w Polsce. Słowem: to produkt, który budzi nasze zaufanie. Ale czy słusznie? Postanowiliśmy sprawdzić to w teście. Fundacja Pro-Test oddała do laboratorium sześć popularnych herbatek z rumianku: od herbat sprzedawanych w supermarketach, po produkty dostępne w aptece, w tym mające status leku. Badania na zawartość pozostałości 514 pestycydów przeprowadził na zlecenie Fundacji Pro-Test Zakład Badania Bezpieczeństwa Żywności Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego w Skierniewicach. Co się okazało? Wyniki zaskakują!

Rumianek pod lupą: co naprawdę pijemy?

Do testu kupiliśmy następujące rumianki:

Zielnik Polski Herbapol Lublin

Vitax Zioła

Bifix

Zielnik DOZ – rumianek oferowany przez sieć aptek

a także dwa produkty lecznicze: Zielnik Apteczny Rumianek fix (Polpharma)

oraz Kwiat rumianku Flos

Chcieliśmy się dowiedzieć, czy rumianek sprzedawany jako lek rzeczywiście wyróżnia się większą czystością? Czy produkty apteczne są bardziej godne zaufania od tych ze zwykłego sklepu? Byliśmy też ciekawi, czy rumianek, który przecież stosujemy dla zdrowia, spełnia normy bezpieczeństwa pod względem zawartości pestycydów.

Szokujące wyniki z laboratorium

Co pokazały wyniki badań rumianków, które otrzymaliśmy z laboratorium? Cztery badane produkty zawierały pozostałości pestycydów niedozwolonych do stosowania w rumianku. Ale to jeszcze nie wszystkie szokujące wnioski, jakie płyną z naszego testu…

Najwięcej pestycydów badacze wykryli m.in. w rumianku, który jest… lekiem! Chodzi o Rumianek fix marki Zielnik Apteczny (Polpharma ze Starogardu Gdańskiego). W tym produkcie znaleźliśmy aż trzy różne substancje chemiczne niedozwolone do stosowania w rumianku. To rumianek najbardziej polecany przez farmaceutów w aptece – w kilku aptekach, które odwiedziliśmy przed testem, to właśnie rumianek Zielnik Apteczny Polpharmy nam polecano. Jako, że jest lekiem, podlega, według farmaceutów, najlepszej kontroli jakości.

Trzy pestycydy laboratorium wykryło także w rumianku marki Bifix.

Rumianek Vitax Zioła zawierał dwa pestycydy.

Kolejny przebadany produkt, Zielnik DOZ Rumianek sprzedawany w sieci aptek Dbam o Zdrowie, miał pozostałość jednego pestycydu.

Tylko dwa rumianki z testu – Herbapol Zielnik Polski i Kwiat rumianku Flos – okazały się zupełnie czyste od pozostałości pestycydów. Warto tu zaznaczyć, że Kwiat rumianku marki Flos – podobnie jak produkt Polpharmy – jest lekiem.

Skąd w rumianku zakazane substancje?

Żaden związek chemiczny z tych, które wykryliśmy w testowanych herbatkach, nie jest dopuszczony do stosowania w uprawie rumianku. To kolejny zaskakujący wniosek, który płynie z testu.

W jaki więc sposób te niedozwolone pestycydy znalazły się w rumiankach? Może to wynikać z celowego stosowania zakazanych środków w uprawach. Mogło być też tak, że niechciane pestycydy dostały się do rumianku przez przypadek. Niezależnie od przyczyny, zawsze to producent odpowiada za „czystość” produktu, jaki oferuje konsumentom.

Zaskakujące jest to, że Polpharma – jedna z największych i najnowocześniejszych fabryk farmaceutycznych w Europie – nie potrafi wyprodukować zwykłego rumianku bez pozostałości niedozwolonych pestycydów. Tymczasem mniejszy rodzinny zakład – Flos – oferuje nam rumianek bez żadnych pozostałości pestycydów.

Jak widać, nie zawsze wielkość i renoma firmy świadczą o jakości produktu.

Jakie substancje wykryliśmy w rumianku?

Protiokonazol – powszechny, ale nielegalny w rumianku

We wszystkich rumiankach, w których wykryliśmy pestycydy, znajdował się protiokonazol. Jest to fungicyd, który chroni rośliny przed chorobami grzybowymi. Jak widać, w rumianku jest powszechny, mimo że jest zakazany do stosowania w uprawie tej rośliny.

Czy protiokonazol jest bezpieczny dla naszego zdrowia? Jeśli żywność zawiera pozostałości protiokonazolu w granicach dozwolonych norm i pochodzi z upraw, w których stosowano środki ochrony roślin zgodnie z instrukcjami, to ryzyko dla zdrowia konsumentów jest – zgodnie z aktualną wiedzą – oceniane jako niskie. Niemniej jednak, zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w rumianku protiokonazol nie powinien się w ogóle znajdować. To pokazuje tylko, jak ważne jest ograniczanie pozostałości pestycydów w żywności: nawet jeśli dana substancja mieści się w normie, to dostarczamy ją do naszego organizmu z tylu różnych źródeł, nawet tych, w których teoretycznie nikt się jej nie spodziewa (np. z rumianku), że tracimy kontrolę nad tym, co i w jakich ilościach łącznie trafia do naszego ciała.

Druga sprawa to zjawisko tzw. „koktajlu pestycydów”, o którym pisaliśmy już wielokrotnie przy okazji naszych poprzednich testów żywności. Chodzi o to, że nie sposób zbadać efektów oddziaływania na nasze zdrowie mieszanki różnych szkodliwych substancji i ich interakcji między sobą. Co z tego, że pestycydy nie przekraczają normy w pojedynczym produkcie, skoro łącznie jest ich w nim często kilka lub nawet kilkanaście (co pokazywaliśmy wielokrotnie w naszych testach).

Dlaczego „koktajl pestycydów” budzi takie obawy naukowców? Niektóre związki mają metabolity (czyli produkty ich przemiany, powstające w organizmach żywych, np. w organizmie człowieka) o własnej aktywności. Jednoczesna obecność kilku pestycydów, a co za tym idzie, kolejnych substancji, które z nich powstają, kiedy je zjemy wraz z żywnością, wymagałaby badań nad tymi mieszaninami. A niestety nie da się zbadać wszystkich takich połączeń substancji w naszym ciele i nikt nie wie, jakie są efekty ich spożywania.

Protiokonazol wykryliśmy w rumiankach marek: Zielnik Apteczny, Bifix, Vitax i Zielnik DOZ.

Pirymifos metylowy – toksyczny środek z magazynu

Większy niepokój od protiokonazolu budzi inna wykryta przez nas substancja: pirymifos metylowy. Dlaczego? Po pierwsze związek ten ma udokumentowaną większą toksyczność, a po drugie – znajdował się w leku.

Pirymifos metylowy wykryliśmy właśnie w rumianku Zielnik Apteczny. Jest to związek stosowany nie bezpośrednio na rośliny, a jako środek do odkażania magazynów, który ma za zadanie usuwanie insektów i innych szkodników z tego typu miejsc.

Ponieważ pirymifos metylowy jest silnie toksyczny, stosując go, trzeba ściśle trzymać się procedur bezpieczeństwa – między innymi dokładnie wywietrzyć pomieszczenie, zanim umieści się w nim żywność.

Prawdopodobnie w magazynie, w którym przechowywano zebrany rumianek, substancja wciąż się znajdowała i w ten sposób przedostała się do herbatki, którą później możemy kupić w aptece.

Permetryna – zakazana w UE

Permetryna to kolejne znalezisko w naszych rumiankach, które budzi kontrowersje. Ten związek jest szkodliwy głównie dla układu nerwowego. Co więcej, jest zakazany do stosowania w Unii Europejskiej w rolnictwie jako środek ochrony roślin. Skąd więc wziął się w rumianku Bifix z naszego testu? Czy rolnik pozyskał go z czarnego rynku, skoro żaden środek ochrony roślin z permetryną nie jest dostępny w sprzedaży w Europie legalnie? To pozostaje tajemnicą poliszynela.

Pewne jest jedno: producent powinien kontrolować rumianek, który oferuje. A my, konsumenci, powinniśmy mieć pewność, że żadna niedozwolona substancja nie znajduje się w rumianku. Tym bardziej w rumianku marki, której nazwa sugeruje, że mamy do czynienia z produktem „bio”. Ale to już inna historia z tą nazwą „Bifix” odczytywaną przez większość konsumentów jako „Biofix”. O tej mogącej wprowadzać w błąd nazwie i logotypie marki pisaliśmy już wcześniej przy okazji testu dżemów truskawkowych.

Lambda-cyhalotryna – mniej groźna, lecz niedozwolona w rumianku

Lambda-cyhalotryna budzi już nieco mniej obaw co do swojej szkodliwości przy spożyciu żywności z jej pozostałościami. Jest też legalna w rolnictwie w Polsce, lecz – podobnie jak pozostałe wykryte związki – nielegalna w uprawie rumianku.

Lambda-cyhalotryna to kolejny ze związków, które wykryliśmy w rumianku Zielnik Apteczny – przypomnijmy – leku!

Chlomazon – wykryty w śladowych ilościach

Ten związek jest herbicydem, czyli stosuje się go w zwalczaniu chwastów. W ocenie badaczy spożywanie go w granicach dopuszczalnych dawek nie powinno stwarzać istotnego ryzyka dla zdrowia.

W teście chlomazon wykryliśmy w dwóch rumiankach w niewielkich ilościach: Vitax i Bifix.

Podważone zaufanie konsumentów

Pozostałości pestycydów, które w rumianku nie powinny się w ogóle znajdować, budzą niepokój. Dodatkowo największa liczba toksycznych substancji wykryta m.in. w leku, podważa zaufanie konsumentów do produktów, od których mają prawo oczekiwać najwyższej jakości i czystości.

Rumianek – koszyczek czy kwiat? Jak to czytać na etykiecie?

Co ciekawe, na rumiankach z testu widnieją inne nazwy łacińskie produktu. I tak mamy: Chamomillae anthodium, Matricariae flos, Matricaria chamomilla czy Matricaria recutita L., flos. Czy to znaczy, że każdy produkt to inna roślina? Jak konsument ma się połapać, co tak naprawdę kupuje?

Tak naprawdę wszystkie te nazwy to synonimy. Naukowa nazwa rumianku brzmi „Chamomillae recutita”, jednak producenci często stosują jej zamienniki, szczególnie jeśli już od lat oferują rumianek pod inną nazwą.

Na etykietach możemy też przeczytać, czy mamy do czynienia z koszyczkiem rumianku czy z kwiatem. Jaka jest różnica? Otóż koszyczek to cały kwiatostan, czyli zielona szypułka wraz z żółtymi kwiatami rurkowatymi oraz otaczającymi je białymi kwiatami języczkowymi. Jeśli koszyczki znajdują się na jednej wysokości, możliwy jest zbiór mechaniczny. W przeciwnym wypadku, po zbiorze otrzymujemy formę rozdrobnioną, czyli kwiat (flos). W tej formie w rumianku nie ma zielonej łodyżki, ani drobnych zielonych listków.

Co z testu wynika dla konsumentów?

Nasz test pokazał jasno: nawet w produktach od lat goszczących w polskich domach i uchodzących za naturalne oraz bezpieczne mogą kryć się substancje, które w ogóle nie powinny się w nich znaleźć. Jeszcze bardziej niepokojący jest fakt, że jeden z rumianków, w których wykryliśmy najwięcej pestycydów, jest sprzedawany jako lek. A do leków konsumenci mają przecież zawsze większe zaufanie.

Co to oznacza w praktyce? Nie możemy ślepo ufać ani aptece, ani napisowi „produkt leczniczy” na opakowaniu, ani zapewnieniom farmaceuty, że zioła sprzedawane w aptece są najwyższej jakości.

To właśnie niezależne testy są dziś jedynym źródłem dla konsumentów, w którym mogą sprawdzić, co naprawdę kryje się w oferowanych nam produktach.

Każdy konsument powinien mieć świadomość, że rumianek – tak jak inne zioła – może zawierać pozostałości pestycydów, nawet jeśli teoretycznie nie są one dopuszczone w jego uprawie.

Dlatego właśnie Fundacja Pro-Test bada produkty dostępne na rynku, żebyście Wy mogli świadomie decydować, co włożyć do koszyka i podać swoim bliskim.

Wyniki naszego testu rumianków to sygnał alarmowy dla konsumentów, ale też dla producentów i instytucji kontrolnych. Klienci mają prawo oczekiwać, że rumianek kupowany w sklepie czy aptece będzie wolny od pozostałości pestycydów, szczególnie gdy mówimy o produktach podawanych dzieciom czy stosowanych jako leki.

Dlatego tak ważne jest:

• by producenci skrupulatnie kontrolowali swoje surowce oraz produkt końcowy,

• by instytucje państwowe regularnie sprawdzały jakość produktów na rynku,

• i by konsumenci wybierali produkty, które w niezależnych testach udowodniły swoją czystość.

Bo jedno jest pewne: rumianek powinien kojarzyć się z bezpieczeństwem i zdrowiem, a nie z koktajlem pestycydów.