Wycofanie z rynku do 2012 r. żarówek ma zmniejszyć emisję dwutlenku węgla do atmosfery. Przy okazji pozwoli nam trochę zaoszczędzić. Ale jeśli nie tradycyjna żarówka, to co będzie nam przyświecać? Podpowiadamy, wśród jakich źródeł światła możemy dziś wybierać.
Od czasu wynalezienia żarówki przez Edisona przed 130 laty jej parametry znacznie się poprawiły. Mimo to nadal tradycyjna żarówka pozostaje mało efektywna. Tylko 5% energii zamienia na światło, podczas gdy pozostałe 95% zużywa na wytwarzanie ciepła.
Kto się boi świetlówki?
Według szacunków Komisji Europejskiej modernizacja źródeł światła w krajach Unii pozwoliłaby zaoszczędzić 40 TWh, czyli tyle, ile zużywa w ciągu roku cała Rumunia. Umożliwiłaby też redukcję emisji dwutlenku węgla o około 15 mln ton rocznie.
Tymczasem z badań Philips wynika, że procentowy udział w rynku oświetlenia energooszczędnego jest w Polsce nadal niski w stosunku do rynku żarówek tradycyjnych. W przeciętnym polskim domu znajdziemy 18-20 punktów świetlnych. Gospodarstw domowych jest w Polce 14 mln, łatwo więc wyliczyć, że w domach w naszym kraju świeci ponad 250 mln źródeł światła. Statystycznie rzecz biorąc w każdym mieszkaniu wkręcona jest jedna świetlówka kompaktowa. Nadal 86% źródeł światła, z jakiego korzystamy, stanowią tradycyjne żarówki, tylko 4% to świetlówki kompaktowe, a 2% – halogeny energooszczędne. Energooszczędne oświetlenie ciągle postrzegamy jako nowość. Dlatego – jak w przypadku każdej nowej technologii – i tu pojawiają się pytania, mity i legendy.
Rodzaje oświetlenia energooszczędnego
Aby rozwiać wszelkie wątpliwości, przedstawiamy krótki przewodnik po oświetleniu energooszczędnym.
Na rynku dostępnych jest wiele alternatyw dla tradycyjnej żarówki – niektóre z nich są znacznie oszczędniejsze. Najbardziej popularne są świetlówki kompaktowe, halogeny i lampy LED.
Świetlówki kompaktowe
To lampy fluorescencyjne o kształcie zapewniającym małe wymiary. Energooszczędne świetlówki kompaktowe są idealnym zamiennikiem tradycyjnej żarówki Mogą być bezpośrednio zamontowane w typowych oprawach lamp. W porównaniu z żarówkami, świetlówki kompaktowe zużywają o 75-80% mniej energii elektrycznej czynnej, a ich średnia trwałość jest kilkakrotnie większa (8-12 lat).
Świetlówki dają różne barwy światła, w tym również zbliżoną do wytwarzanej przez tradycyjne żarówki. Te nowoczesne zapalają się szybko i świecą równomiernie. Pojawienie się świetlówek na rynku w 1980 r. rozpoczęło nowy etap historii świecenia. Okazało się, że oszczędzanie energii elektrycznej może być proste – świetlówka kompaktowa na identycznym trzonku, co tradycyjna żarówka pozwoliła na ograniczenie zużycia energii i kosztów wydawanych na światło o 80%! Najnowsza generacja świetlówek kompaktowych pod względem gabarytów niewiele różni się od tradycyjnych żarówek. Mamy też do wyboru świetlówki, które swoim wyglądem upodobniły się do żarówek. Są też świetlówki rurowe oraz te najbardziej wydajne – w kształcie spirali. Każdą żarówkę można zastąpić świetlówką w takim samym rozmiarze i z takim samym gwintem. Energooszczędne świetlówki są dostępne z trzonkiem E27 i E14 i o różnych mocach.
Lampy LED
To diody emitujące światło z wykorzystaniem nowoczesnej technologii LED. Pozwalają zaoszczędzić blisko 80% energii. Cechuje je wysoka trwałość, kilkadziesiąt razy przewyższająca tradycyjne rozwiązania oświetleniowe. Nie nagrzewają się, nie emitują promieni UV. Dotychczas diody LED były stosowane przede wszystkim do oświetlenia dekoracyjnego. Wraz z rozwojem technologii w ostatnich latach, nowa generacja rozwiązań wykorzystujących LEDy może służyć jako pełnowartościowe źródło światła o dużej mocy i być wykorzystywane jako oświetlenie ogólne w domach i biurach.
Trwałość, energooszczędność i długi czas świecenia to podstawowe zalety oświetlenia diodowego. Przykładowo: dostępne na rynku LEDowe odpowiedniki żarówek o mocy 40 W charakteryzują się wyjątkowo niskim, bo zaledwie siedmiowatowym zużyciem energii oraz rekordowo długim, bo wynoszącym aż 45 tys. godzin, czasem użytkowania. To idealne rozwiązanie do pomieszczeń, w których światło jest potrzebne 24 godziny na dobę.
Lista pozostałych zalet oświetlenia diodowego jest równie długa jak jego trwałość. Wystarczy wymienić odporność na wstrząsy i związaną z tym niezawodność LED’ów, praktycznie nieograniczone możliwości kreowania barw światła, bez potrzeby stosowania barwnych filtrów czy małe wymiary i niewielki ciężar, ułatwiające projektowanie.
Żarówki halogenowe
To lampy wypełnione gazem. Zawierają włókno (skrętkę) wolframowe oraz domieszkę gazów halogenowych (fluorowców), które umożliwiają pracę włókien w wyższych temperaturach i z większą sprawnością niż w zwykłych żarówkach. Żarówki halogenowe wysokonapięciowe (przystosowane do zasilania prądem o napięciu 230 V) można stosować w takich samych oprawach jak żarówki tradycyjne. Żarówki halogenowe dają światło jasne o barwie białej, podobne do światła dziennego, dzięki czemu wiernie oddają kolory oświetlanych przedmiotów – idealne do oświetlenia ogólnego i miejscowego w miejscach nauki i pracy, a także przy lustrach łazienkowych, gdzie potrzebujemy światła najbardziej zbliżonego do naturalnego.
Nie wszystkie żarówki halogenowe są jednak oszczędne. Co prawda modele o 12 V pozwalają zmniejszyć rachunek za prąd – zużywają średnio o jedną trzecią mniej energii od zwykłej żarówki. Ale nie modele G9 i GU10 o 230 V – te potrafią pochłonąć aż o 155% więcej prądu od zwykłych żarówek. To wyniki testu niemieckiej Fundacji Warentest.
